Prusias ad Hypium – Konuralp (Düzce)
"Batı Karadeniz'in Efes'i" olarak bilinen antik Prusias ad Hypium kenti, bölgenin zengin Hellenistik ve Roma geçmişine dikkat çekici bir bakış sunmaktadır. Düzce'nin Konuralp bölgesinde yer alan kentin en önemli özelliği, bölgenin tarihi refahının ve kültürel canlılığının bir kanıtı olarak duran muhteşem ve iyi korunmuş Roma tiyatrosudur.
Tarihçe: Roma Tarafından Dönüştürülen Bir Bithynia Şehri
Aslen Hypios veya Kieros olarak bilinen şehir, MÖ 2. yüzyılda Bithynia Kralı I. Prusias tarafından fethedilmiş ve onun onuruna yeniden adlandırılmıştır. Bithynia'nın son kralının krallığını MÖ 74'te Roma'ya miras bırakmasıyla, Prusias ad Hypium en müreffeh dönemine girmiştir. Roma egemenliği altında şehir, sahil ile Anadolu'nun iç kesimleri arasındaki ticaret yollarını kontrol eden stratejik konumu sayesinde önemli bir idari ve ticari merkez olarak gelişmiştir. Bizans döneminde de önemli bir şehir olarak varlığını sürdürmüş, 14. yüzyılda ise Osmanlı İmparatorluğu'na katılmıştır.
Prusias'ın Arkeolojik Hazineleri
Prusias ad Hypium'daki sürekli kazılar, birçoğu yakındaki Konuralp Müzesi'nde sergilenen zengin mimari ve sanatsal hazineleri ortaya çıkarmıştır.
- Roma Tiyatrosu: Şehrin en etkileyici ayakta kalan anıtı olan ve yerel olarak "40 Basamaklar" olarak bilinen tiyatro, aslen bir Hellenistik yapıdır. Romalılar döneminde 10.000 seyirci kapasitesine ulaşacak şekilde önemli ölçüde genişletilmiştir. Sahne binası, Apollon kabartmaları ve şehrin hayırseverlerinin heykelleri ile özellikle süslüdür. Son kazılarda sahnenin altında, muhtemelen aktörler tarafından kullanılan tonozlu odalar ortaya çıkarılmıştır.
- Roma Köprüsü ve Su Kemerleri: Roma mühendisliğinin bir kanıtı olarak, harçsız beyaz mermer bloklardan inşa edilmiş büyük bir köprü hala ayaktadır. Hidrolik becerilerini daha da gösteren, şehre dağlardan su getiren su kemeri sisteminin birkaç kemeri de görülebilmektedir.
- Şehir Surları ve Kapıları: Bizans dönemine ait şehir surlarının bölümleri hala izlenebilmektedir. Ana giriş, adını at oyması bulunan bir kireçtaşı lentodan alan "At Kapısı" idi.
- Sanatsal Keşifler: Alan, Büyük İskender'e ait çarpıcı bir heykel başı, Gorgon Medusa başı ve neredeyse eksiksiz bir Apollon Kitharaidos (Liri ile Apollon) heykeli de dahil olmak üzere çok sayıda sanatsal başyapıt vermiştir. Tüm bunlar, Roma şehrindeki yüksek sanat ve kültür seviyesine işaret etmektedir.
Muhteşem tiyatrosu, etkileyici mühendislik eserleri ve sürekli yeni arkeolojik keşifler akışıyla Prusias ad Hypium, Karadeniz bölgesindeki Roma İmparatorluğu'nun tarihini ve kültürünü anlamak için hayati bir alandır.
Kaynaklar:
- Arkeonews – https://arkeonews.net/ancient-roman-clay-theater-tickets-found-in-prusias-ad-hypium/
- Wikipedia – https://en.wikipedia.org/wiki/Prusias_ad_Hypium
- Go Türkiye – https://goturkiye.com/konuralp-museum-and-prusias-ad-hypium-ancient-city
- Daily Sabah - https://www.dailysabah.com/arts/2000-year-old-medusa-head-unearthed-in-prusias-ad-hypium/news