Erythrai (Erythrae) Antik Kenti – Ildırı, İzmir
Erythrai Antik Kenti, İzmir ilinin Çeşme Yarımadası’nın kuzeydoğusunda, Ildırı Köyü sınırları içinde yer alır. Antik kaynaklarda ismi “Erythrai” (Ἐρυθραί, “Kızıl Kent”) olarak geçer; bu adını, çevresindeki kızıl renkli topraklardan alır. Kent, İyonya’nın 12 kentinden biri olup Ege’nin hem ticaret hem de denizcilik açısından en önemli liman kentlerinden biriydi.
(Kaynak: İzmir İl Kültür ve Turizm Md. – “Erythrai (Ildırı)”;
Kültür Portalı – “Erythrai Antik Kenti”;
Visit İzmir – “Erythrai Antik Kenti”)
Kent, MÖ 8. yüzyıl civarında kurulmuştur. İlk dönemlerinde Fenikelilerle ticaret yapan küçük bir kıyı yerleşimiyken, daha sonra Ege’nin batı kıyısında deniz ticareti ve şarap üretimiyle ün kazanmıştır. Strabon, Erythrai’nin hem zengin şarapları hem de kehanet merkezi olarak ün saldığını yazar. Özellikle Sibylla adında kadın kahinlerin bulunduğu Erythrai, bu yönüyle Didyma ve Delphi’deki kehanet merkezleriyle birlikte anılır.
(Kaynak: İzmir İl Kültür ve Turizm Md. – “Erythrai (Ildırı)”;
Antik Smyrna – “Erythrai Antik Kenti”;
Arkeoloji Türkiye – “Erythrai’de Kahin Kadınlar ve Kehanet Kültü”)
MÖ 7.–6. yüzyıllarda Erythrai, İyon Birliği’nin etkin bir üyesi olarak bölgedeki siyasal ve kültürel gelişmelerde rol oynamıştır. Pers işgali sırasında kent tahrip edilmiş, Büyük İskender’in gelişiyle özgürlüğünü yeniden kazanmıştır. Helenistik dönemde yeniden inşa edilen şehir, limanı, tiyatrosu, agora ve surlarıyla klasik bir İyon kent planına sahipti. Roma döneminde ise, Augustus ve Hadrianus gibi imparatorlar döneminde önemini korumuş; MS 3. yüzyıla kadar aktif bir ticaret merkezi olmuştur.
(Kaynak: Kültür Portalı – “Erythrai Antik Kenti”;
İzmir İl Kültür ve Turizm Md. – “Erythrai (Ildırı)”;
Turkish Museums – “İzmir Erythrai Örenyeri”)
Erythrai’nin en dikkat çekici yapıları arasında tepe yamacına kurulmuş tiyatro, kentin doğusundaki megaron planlı tapınak, kaya mezarları, sur duvarları ve agora kalıntıları bulunur. 1960’lı yıllardan itibaren Ankara Üniversitesi Arkeoloji Bölümü tarafından yürütülen kazılarda, Apollon, Athena Polias ve Herakles kültlerine ait tapınak temelleri, pişmiş toprak heykelcikler ve yazıtlar gün yüzüne çıkarılmıştır.
(Kaynak: İzmir İl Kültür ve Turizm Md. – “Erythrai (Ildırı)”;
Turkish Museums – “Erythrai Archaeological Site”;
Ankara Üniversitesi – “Erythrai Kazısı”)
Günümüzde Erythrai Antik Kenti, Ildırı Köyü ile iç içe geçmiş durumda olup, zeytinlikler arasındaki kalıntılarla sessiz bir açık hava müzesi görünümündedir. Ziyaretçiler tiyatronun oturma basamaklarından Ege Denizi ve Sakız Adası’nın manzarasını izleyebilir; kehanet merkezi olduğu düşünülen Apollon Tapınağı kalıntılarını görebilir. Antik liman alanı ise kısmen deniz altında kalmıştır.
(Kaynak: Visit İzmir – “Erythrai Antik Kenti”;
Turkish Museums – “Erythrai Örenyeri”;
İzmir İl Kültür ve Turizm Md. – “Erythrai (Ildırı)”)