Olba

Olba, Guney Anadolu'da Daglik Kilikya (Cilicia Tracheia) bolgesinin guclu dini ve idari merkezi olan Olba Kralligi'nin baskentiydi. Uzuncaburc (antik Diocaesarea) kentinin yaklasik 4 km dogusunda yer alan Olba; Seytan Deresi vadisini aasan 150 metre uzunlugunda ve 25 metre yuksekligindeki muhtesem Roma su kemeri, anitsal nymphaeum (ceesme binasi), kapsamli kaya oyma nekropol, tiyatro kalintilari ve bir erken Hristiyan manastirinin harabesiyle taniinir. Olba'dan yoneten Teukrid rahip-krallar hanedanligi, Diocaesarea'daki onemli Zeus Tapinagi'ni kontrol ederek antik dunyanin en buuruyuleyici teokratik siyasi yapilarindan birini olusturmustur. 2001'den bu yana Mersin Universitesi onculugunde surduurulen kazilar, bu olaganustu alanin yeni katmanlarini ortaya ciikarmaya devam etmektedir.

1. Olba Neden Onemli?
2. Cografya ve Dogal Ortam
3. Tarihsel Zaman Cizelgesi
4. Baslica Yapilar
5. Arkeolojik Calismalar
6. Ziyaretci Bilgileri
7. Sikca Sorulan Sorular
8. Kaynaklar ve Ileri Okuma

Olba Neden Onemli?

• Benzersiz bir teokratik hanedanligin baskenti. Olba, her erkek hukumdariin doenusumlu olarak Aias veya Teukros (efsanevi Troya Savasi kahramanlarindan) adiyla anildigi kalitsal bir rahiplik hanedani olan Teukrid rahip-krallarin merkeziydi. Bu hanedan, Daglik Kilikya'da yuzyillar boyunca hem dini hem siyasi otoriteyi bir arada kontrol etmistir -- antik dunyada son derece nadir gorulen bir yonetim bicimi.

• Roma hidrolik muhendisliginin saheseri. Imparator Septimius Severus doneminde (MS 193-211) insa edilen Olba Su Kemeri, muhtesem bir muhendislik basarisidir: 150 metre uzunlugunda ve 25 metre yuksekliginde, Seytan Deresi vadisini iki katli kemer dizisiyle asar. Uzerindeki yazit "Olbalilarin Kenti" seklinde okunmakta ve kentin kimligini ve sivil gururunu dogrulamaktadir.

• Diocaesarea ile ikiz kent sistemi. Olba ve yakin komsusu Diocaesarea (Uzuncaburc) tamamlayici merkezler olarak islemistir: Diocaesarea kutsal Zeus Olbios Tapinagi'na ev sahipligi yaparken, Olba idari ve konut baskenti olarak hizmet vermistir. Bu iliski, kutsal bir tapinagin yonetici bir kente bagli oldugu Miletos-Didyma modelini andirmaktadir.

• Kilikya ticaretinin kavssak noktasi. Toros Daglari'nin eteginde, Kalykadnos Nehri (Goksu) kollarindan birinin uzerinde yer alan Olba, Kilikya kiyiisini Anadolu ic bolgelerine baglayan kilit yollari kontrol etmistir.

• Zengin nekropol ve cenaze gelenekleri. Seytan Deresi vadi duvarlari, yuzyillara yayilan kaya oyma mezarlar, lahitler ve cenaze anitleri ile kaplidir ve Daglik Kilikya'daki gomme geleneklerinin kapsamli bir kaydini sunar.

Cografya ve Dogal Ortam

Konum

Olba, Mersin ili sinirlarinda Silifke'nin kuzeyindeki daglik ic kesimde, Toros Daglari'nin eteginde yer almaktadir. Alan, Kalykadnos Nehri (Goksu Nehri) kollarindan birinin uzerinde, derin vadiler, kirecctasi platolar ve verimli dag vadilerinin olustturdugu bir peyzajdadir.

Arazi ve Topografya

Olba'nin dramatik topografyasi, Seytan Deresi (Seytan Vadisi) bogaziyla tanimlanir -- peyzaji kesen derin bir kirectasi kanyon:

• Bogaz: Yaklasik 25 metre derinlikte, Roma su kemerinin gectigi dik duvarli kanyon
• Plato: Bogazin uzerinde ve cevresinde nispeten duz alandaki ana yerlesim bolgesi
• Vadi yamaclari: Nekropolun kaya yuzleri boyunca uzandigi bolgeler
• Dogu vadisi: Manastir kalintilari ve tarim teraslarinin bulundugu alan

Kirectasi jeolojisi mukemmel yapi malzemesi saglamis ve kaya mezarlari ile su kanallarinin oyulmasini kolaylastirmistir.

Iklim

Kilikya daglik ic kesimi, Akdeniz yaylaas iklimine sahiptir: ilik, kurak yazlar ve serin, zaman zaman karli kislar. Yukseklik, kiyiyaa kiyasla yaz sicakligini hafifletir; bu da bolgeyi tarih boyunca ovadaki yaaz sicagindan kacinmak icin cazip bir yaylaak yapmistir.

Olba-Diocaesarea Ekseni

Olba ile Diocaesarea arasindaki 4 km'lik mesafe, antik bir yolla birbirine baglaniyor olup islevsel bir birim olusturuyordu:

• Diocaesarea (Uzuncaburc): Zeus Olbios Tapinagi (MO ~300'de I. Seleukos Nikator tarafindan insa edilmis), anitsal kapi, sutunlu cadde ve tiyatro ile kutsal merkez
• Olba: Su kemeri, nymphaeum, tiyatro, nekropol ve konut alanlariyla idari baskent
• Ziyaretciler, bu antik ikiz-kent sisteminin tam resmini gormek icin her iki alani birlikte gezmeyi planlamalidir

Tarihsel Zaman Cizelgesi

Teukrid Rahip-Krallar

Teukrid hanedanligi, antik dunyanin en ilgi cekici siyasi yapilanmalarindan biridir:

• Kooken: Hanedan, Troya Savasi'nda savassmis Telamon'un ogullari mitolojik kahramanlar Teukros ve Aias'tan soylarini iddia etmistir
• Isimlendirme geleneegi: Her erkek hukuumdar nesiller boyunca donusuumlu olarak Teukros veya Aias olarak adlandirilmistir -- heroik mitolojiyle baglanti kuran kasitli bir soy stratejisi
• Cift rol: Teukridler, Diocaesarea'daki Zeus Olbios Tapinagi'nin basrahipleri ve cevre bolgenin siyasi yoneticileri olarak ayni anda hizmet vermis, dini ve dunyevi otoriteyi birlestirmislerdir
• Sikke basimi: Rahip-krallar kendi sikkelerini basmis olup bu sikkeler hanedanligin kronolojisini olusturmada kritik onem tasimistir
• Gerileme: Roma baskisi altinda hanedan kademeli olarak bagimsiz otoritesini yitirmis, vassal yonetici rolune gecmis ve nihayetinde Roma eyalet sistemine tamamen absorbe olmustur

Pirindu Kralligi

Helenistik donemden once, Olba cevresindeki bolge, Hitit ve sonraki kaynaklarda adi gecen Pirindu adli yerel bir krallik tarafindan yonetiliyordu. Olba'nin Pirindu'nun baskenti olduguna inanilmaktadir; bu da alanin siyasi onemini gorunur Yunan ve Roma kalintilarindan cok daha eskiye tasimaktadir.

Severus Donemi Insaat Programi

Imparator Septimius Severus (MS 193-211) donemi, Olba'nin altyapisina buyuk yatirim isareti olmustur:

• Seytan Deresi'ni asan anitsal su kemerinin insasi
• Su kemerinin yaninda nymphaeumun yapimi
• Dogu Roma sehirlerine yonelik daha genis Severus hamiligini yansitan kentsel iyilestirmeler
• Su kemerindeki "Olbalilarin Kenti" yaziti, donemin sivil kimligini ve gururunu yansitir

Baslica Yapilar

Su Kemeri

Olba Su Kemeri, alanin gorsell aciidan en dramatik ve mimari aciidan en onemli anitidir.

• Uzunluk: Yaklasik 150 metre
• Yukseklik: Bogazin en derin noktasinda yaklasik 25 metre
• Yapi: Seytan Deresi bogazini asan iki katli kemer dizisi
• Tarih: Imparator Septimius Severus donemi (MS 193-211)
• Yazit: "Olbalilarin Kenti" yazitini tasir
• Su kaynagi: Suyu Lamos Nehri (Limonlu) tarzindaki kaynaklardan tiiinel ve hendek sistemiyle tasimistir
• Koruma kuleleri: Bu hayati altyapiyi korumak icin su kemerini cevreleyen kuleler insa edilmistir
• Durum: Olaganustu iyi korunmus; kemerler ve kargir buyuk olcude saglam; Guney Turkiye'deki en iyi korunmus Roma su kemerlerinden biri

Su kemerinin hayatta kalmasi, kissmen saglam yapisina kissmen de bogazin tas yagmasindan koruyan yalitilmiisligina borclludur. Bogaz kenarinda yururken alerindaki ucurumu asan su kemerini gormek, Kilikya'daki herhangi bir antik alanin en unutulmaz deneyimlerinden biridir.

Nymphaeum (Anitsal Cesme)

Nymphaeum, su kemerinin yaninda yer alarak tasidigi suyun suslu dagitim noktasi olarak hizmet vermistir.

• Tip: Dekoratif cepheli anitsal cesme binasi
• Konum: Su kemeri bitisinde
• Tarih: Severus donemi (MS gec 2. -- erken 3. yuzyil)
• Ozellikler: Roma nymphaeumlarinda tipik cok nisli cephe; kazi sirasinda cikarilan mimari parcalar ve dekoratif oymalar
• Islev: Su kemerinden suyu alip halka dagitirken, sivil sus ve imparatorluk hamiliginin sergilendigi bir yapi olarak hizmet vermistir

Tiyatro

Olba'da bir tiyatronun parcalari tanimlanmis olup, komsu Diocaesarea'daki tiyatrolar kadar iyi korunmus degildir.

• Korunan ogeler: Oturma alani (kavea) ve sahne binasi (skene) bolumleri
• Konum: Nymphaeum'un yaninda
• Donem: Roma, muhtemelen MS 2. yuzyil
• Kapasite: Kentin nufusuyla uyumlu orta boy

Nekropol

Olba nekropolu, Seytan Deresi bogazinin duvarlari boyunca uzanarak Anadolu'nun en dramatik konumlu cenaze alanlarindan birini olusturur.

• Konum: Oyma icin dogal kaya yuzlerinden yararlanan bogaz duvarlari boyunca
• Mezar turleri:
  • Kaya oyma oda mezarlar: Dekore edilmis cephelerle kaya yuzune oyulmus
  • Lahitler: Bazilari isslemeli kabartma suslemeli serbest duran tas tabutlar
  • Insa edilmis anitlar: Cesitli boyutlarda yapilmis mezar binalari
• Tarih araligi: Helenistik'ten Bizans doneemine kadar
• Yazitlar: Birkaac mezar, oluyuu tanimlayan ve soy bilgisi saglayan yazitlar tasir
• Onem: Bogaz kenari konum, olulerin kelimenin tam anlamiyla yasilarin kentini gozettigi, gorsel aciidan carpici bir cenaze peyzaji olusturur

Manastir Kompleksi

Akropolun dogusundaki vadide, genis bir alana yayilan kapsamli bir erken Hristiyan manastirinin harabeleri bulunur.

• Donem: Gec Roma / Erken Bizans (yaklasik MS 5.-7. yuzyil)
• Ogeler: Kilise temelleri, konut hucreleri, yemekhane kalintilari, sarniclar
• Baglam: Olba'nin Hristiyan piskoposlugu olarak onemini yansitir -- Olba Piskoposu buyuk kilise konsilleri ve sinodlarda kenti temsil etmistir
• Konum: Su kemeri bolgesi yakininda; manastirin su temin altyapisindan faydalandigi dusunulmektedir

Sur Duvarlari ve Akropol

• Akropol: Yerlesimi ve bogazi gozetleyen tahkimli yuksek nokta
• Savunma duvarlari: Alanin uzun savunma tarihini yansitan cesitli donemelere ait sur bolumleri
• Kapilar: Ana erisim guzergahlarinda kent kapisi izleri

Arkeolojik Calismalar

Kazi Tarihcesi

• Erken kesfiler: 19. yuzyil Avrupali seyyahlari, ozellikle su kemerini belgelemistir
• Akademik arastirmalar: Cesitli Turk ve uluslararasi ekipler 20. yuzyil boyunca yuzey arastirmalari yuruutmustur
• 2001-2009: Mersin Universitesi'nden A. Emel Erten yonetiminde ilk sistematik kazi donemi
• 2010-gunumuz: Mersin Universitesi ekibi altinda devam eden kazi ve arastirma

Baslica Kesifler

Mersin Universitesi kazilari onemli sonuclar vermistir:

• 1.800 yillik kadin heykeli: Roma donemi kadin heykeli kalintilarinin kesfedilmesi, kentin heykel programinin anlasilmasina katki
• Friz parcalari: Mitolojik anlatilari betimleyen parcalar cikarilmis olup kamusal binalardaki yuksek kaliteli dekoratif programlarin varligina isaret eder
• Mozaik dosemeler: Cesitli baglamlarda antik mozaikler kesfedilmistir
• Seramik ve sikke topluluklaari: Kentin iskaan evreleri icin ayrintili kronolojik kanitlar sunar
• Mimari belgeleme: Su kemeri, nymphaeum ve nekropol yapilarinin sistematik kaydi
• Su sistemi analizi: Tunellerin, hendeklerin ve su kemerinin nasil butunlesik bir hidrolik ag olusturduguna dair ayrintili calisma

Koruma Zorluklari

• Kirectasi bogaz ortami, yapilari su siintisi, donma-cozulme donguleri ve bitki buyumesinden kaynaklanan erozyona maruz birakir
• Bazi nekropol mezarlari cokmeyi onlemek icin stabilizasyon gerektirir
• Su kemeri yapisal olarak saglam olmakla birlikte surekli izleme gerektirir
• Turizm altyapisi minimalddir

Ziyaretci Bilgileri

Konum ve Ulasim

Nasil Gidilir?

• Silifke'den ozel aracla: Silifke'den kuzeye Uzuncaburc yonune gidin. Iyi isaretlenmis yol Toros eteklerine tirmanir. Uzuncaburc'u ziyaret ettikten sonra yaklasik 4 km doguya Olba'ya devam edin.
• Mersin'den ozel aracla: D400 kiyisal yolunu Silifke'ye kadar takip edin, sonra Uzuncaburc yolunu kuzeye izleyin. Toplam yolculuk yaklasik 2-2,5 saat.
• Birlesik ziyaret onerilir: Her zaman Uzuncaburc (Diocaesarea) ve Olba'yi birlikte ziyaret etmeyi planlayin -- yalnizca 4 km aralikta olup tarihsel olarak tek bir kompleks olustururlar.

Gezi Suresi

• Yalnizca Olba (hizli gezi): 45 dakika -- 1 saat
• Olba kapsamli kesif: 1,5-2,5 saat
• Olba + Uzuncaburc birlesik: 3-5 saat (onerilen)
• Cevre alanlarla birlikte tam gun: Ulasim suresi dahil 6-8 saat

En Uygun Ziyaret Zamani

• Ilkbahar (Nisan-Mayis): Ideal kosullar; yesil peyzaj, bogazzda kir cicekleri, konforlu sicaklik
• Sonbahar (Eylul-Ekim): Ilik ama hosnut; su kemerini fotograflamak icin mukemmel isik
• Yaz: Sicak ama yukseklik nedeniyle kiyidan daha katlanilabilir. Sabah erken ziyaret edin.
• Kis: Serin ila soguk; yuksek kotlarda kar olabilir. Acik kis gunleri dramatik bogaz manzaralari sunar.

Pratik Ipuclari

• Ayakkabi: Saglam ayakkabi sart. Bogaz bolgesi dik ve engebeli araazidir.
• Bogaz guvenligi: Bogaz kenarlarinda dikkatli olun. Guvenlik bariyeri yoktur.
• Su ve malzeme: Kendiniz getirin. Uzuncaburc koyunde temel olanaklar var; Olba'nin kendisinde cok sinirli tesis bulunur.
• Fotograf: Bogazi asan su kemeri, sabah isiginda dogu kenardan en iyi fotograflanir. Ogle sonrasi isigi bati bogaz yuzunu ve nekropol mezarlarini aydinlatir.
• Zaman yonetimi: Acele etmeyin. Su kemeri, bogaz, nekropol ve nymphaeum kombinasyonu, dusunceli bir tempoda en iyi degerlendirilen bir peyzaj olusturur.
• Giris: Guncel giris ucretlerini kontrol edin. Bazi alanlar Uzuncaburc ile ayni bileti gerektirebilir.

Birlesik Gezi Onerileri

Olba/Uzuncaburc bolgesi diger Kilikya alanlariyla mukemmel eslesiir:

• Uzuncaburc (Diocaesarea): Vazgecilmez eslik ziyareti -- Zeus Olbios Tapinagi, anitsal kapi, sutunlu cadde, tiyatro. Olba'dan yalnizca 4 km.
• Silifke Kalesi: Silifke kasabasi ve Goksu Nehri vadisini gozetleyen etkileyici ortacag kalesi.
• Cennet ve Cehennem: Bizans sapeli ve magara barindiran dramatik obruklar, yaklasik 20 km guney.
• Kizkalesi (Korykos): Kiyidaki deniz kalesi ve kara kalesi, yaklasik 60 km dogu.
• Adamkayalar: Bir kayaa yuzune oyulmus kaya kabartma figurleri, yaklasik 15 km guney.

Sikca Sorulan Sorular

Olba ile Uzuncaburc arasindaki iliski nedir?

Ikiz-kent sistemi olarak islemislerdir: Olba idari baskent ve konut merkeziyken, Uzuncaburc (antik Diocaesarea) Zeus Olbios Tapinagi'na ev sahipligi yapan kutsal merkezdi. Teukrid rahip-krallar her iki alani da kontrol etmis ve aralarindaki 4 km'lik yol bir toren ve idari eksen olmustur. Bu iliski, Miletos'un uzaktaki Didyma kutsal alanini Kutsal Yol aracilgiyla kontrol etmesine benzer. Ziyaretciler, tam sistemi anlamak icin her iki alani da gormelidir.

Teukrid rahip-krallar kimlerdi?

Teukridler, Zeus Tapinagi'nin basrahipleri olarak dini otoriteyi, Daglik Kilikya uzerinde siyasi gucle birlestiren kalitsal bir rahip-hukumdar hanedaniydi. Troya Savasi kahramanllari Teukros ve Aias'tan soy iddia etmisler ve her erkek hukumdar donuusumlu olarak Teukros veya Aias olarak adlandirilmistir. Kendi sikkelerini basmislar ve Roma eyalet sistemine kademeli olarak absorbe edilene kadar yari-bagimsiz yonetmislerdir.

Su kemeriyine yaklassmak guvenli mi?

Su kemeri yapisi kendisi stabildir, ancak bogaz kenarlari citsizdir ve arazi dik ve kayaliktir. Mevcut patiikalarda kalin, bogaz kenarindaan guvenli mesafede durun ve cocuklarla ozellikle dikkatli olun. Su kemeri yapisina tirmanmaya calismaayin.

Ziyaretci ilgisi acisindan Olba, Uzuncaburc ile nasil karsilastirilir?

Uzuncaburc daha kapsamli kazilmis olup daha kolayca erisilebilir anitlara sahiptir (Zeus tapinagi sutunlari, anitsal kapi, tiyatro). Olba, su kemerini merkezine alan ve bogaz neekropolu dramatik peyzaj ozelligi olarak daha sert, maceraperest bir deneyim sunar. Birlikte tamamlayici deneyimler sunarlar -- Uzuncaburc anitsal tapinak mimarisi icin, Olba hidrolik muhendislik ve cenaze peyzajlari icin.

Olba ile Uzuncaburc arasinda yuruyerek gidileblir mi?

4 km'lik mesafe yurunebilir ve antik cagda bu onemli bir baglanti yoluydu. Bugun rota, iyi havada yuruyus icin hosnut olan bir kirsal yolu izler. Tek yon yaklasik 45-60 dakika suurer. Ancak cogu ziyaretci iki alan arasinda aracla gider.

Olba onemli bir erken Hristiyan merkezi miydi?

Evet. Olba, gec Roma doneminden itibaren bir Hristiyan piskoposlugunun merkeziydi. Olba Piskoposu buyuk kilise konsillleri ve sinodlara katilmistir. Akropolun dogusundaki kapsamli manastir kalintilari ve kilise yapimi kanitlari, alanin Kilikya'nin erken Hristiyan cografyasindaki onemini teyit eder.

Olba'nin Kilikya Kutsal Peyzajlari Icindeki Yeri

Olba ve Diocaesarea, Daglik Kilikya'daki daha genis bir kutsal ve idari merkezler agina aittir:

• Diocaesarea (Uzuncaburc): Zeus Olbios Tapinagi ile Olba'nin kutsal karsiligi -- 4 km bati
• Seleukeia ad Kalykadnos (Silifke): Goksu Nehri agzindaki buyuk Helenistik ve Roma kenti
• Korykos (Kizkalesi): Deniz ve kara kaleleriyle kiyisal kale kenti
• Kanytelleis (Kanlidivane): Dev bir obruk cevresine kurulmus, Helenistik kule mezarlari ve Roma kabartmasi iceren dikkat cekici alan
• Cennet ve Cehennem: Bizans sapeli barinndiran unlu obruklar
• Elaiussa Sebaste (Ayas): Tiyatro, agora ve nekropoluyle buyuk kiyisal kent

Bu peyzaj icinde Olba-Diocaesarea, benzersiz teokratik yonetim modeli, ikiz-kent idari yapisi ve dramatik bogaz asan su kemeri ile one cikar -- baska hicbir Kilikya alaninda tekrar edilmeyen ozellikler.

Temel Terimler Sozlugu

• Teukrid Hanedanligi: Mitolojik kahraman Teukros'un adindan gelen Olba'nin kalitsal rahip-kral hanedani
• Nymphaeum: Genellikle zengin suslemeli, halka su dagitim noktasi olarak hizmet veren anitsal cesme yapisi
• Su Kemeri (Aqueduct): Genellikle kemerler uzerinde yukseltilmis, suyu mesafeler boyunca tasiyan muhendislik yapisi
• Seytan Deresi: Olba'nin topografyasini tanimlayan derin kirectasi bogaz
• Diocaesarea: "Zeus'un Kenti" -- Zeus Olbios Tapinagi'na ev sahipligi yapan kutsal yerlesim (modern Uzuncaburc)
• Daglik Kilikya (Cilicia Tracheia): Guney Turkiye'deki antik Kilikya'nin daglik bati bolumu
• Kalykadnos: Bolgeden gecen Goksu Nehri'nin antik adi

Mimari Olculer ve Muhendislik Verileri

Olba'nin anitsal yapilari, Roma donemi Kilikya muhendisliginin olculebilir basarilarini ortaya koymaktadir.

Su kemerinin iki katli yapisi, alt sira genis aciklikli kemerlerden, ust sira ise daha dar kemerlerden olusmaktadir. Bu muhendislik cozumu, bogazin derinligini asarken yapisal dengeyi saglamak icin kritik oneme sahiptir. Septimius Severus donemi (MS 193-211) yazitinda "Olbalilarin Kenti" ifadesi, Roma imparatorluk hamiligi altinda kentsel kimligin nasil vurgulandigini gostermektedir.

Nymphaeum, 2023-2024 kazi sezonlarinda ayrintili olarak incelenmis ve yapinin birden fazla kullanim evresi gecirdigine dair onemli kanitlar elde edilmistir. Kazi sirasinda bulunan heykel parcalari, figuurlu lahit fragmanlari, mimari plastik tas ogeler, cam ve seramik buluntular yapinin uzun sureli ve cok islevli kullanimina isaret etmektedir.

Sikke Kanitlari ve Numismatik Veriler

Olba sikkeleri, Teukrid hanedanliginin kronolojisini ve kentin siyasi statususunu anlamak icin temel kaynaktir.

Nymphaeum Kazisi Sikke Bulgulari (2023-2024)

2023 ve 2024 yillarinda Olba Nymphaeum'unda gerceklestirilen kazilarda toplam 45 sikke ele gecmistir. Bu sikkeler uzerinde yapilan arkeolojik ve numismatik analizler, yapinin farkli kullanim evrelerini kronolojik olarak dogrulamaktadir. Sikkelerin kataloglama calismasi, Journal of Ancient History and Archaeology dergisinde yayimlanmistir.

Teukrid Sikke Basim Gelenegi

Teukrid rahip-krallar, kendi adlarina sikke basarak hem dini hem siyasi otoritelerini gorsel olarak tescil etmislerdir. Bilinen en erken hukumdar Tarakuaris (Teukros) olup, sikke basimi MO 1. yuzyildan MS 1. yuzyila kadar devam etmistir. Sikkeler tutarli olarak triskeles (uc kollu donen sembol) motifini kullanan bu basimlar, Olba'nin Cennatis ve Lalassis halklari uzerindeki yonetim yetkisini belgeleyen yazitlar tasimaktadir.

Kadin hukumdar Aba, Antonius ve Kleopatra tarafindan iktidara getirildikten sonra (MO 41) kendi sikkelerini bastiran ender kadinlardan biri olarak numismatik tarihte ozel bir yer tutmaktadir.

Su Muhendisligi ve Hidrolik Sistem

Olba'nin su temini, tek bir su kemerinden ibaret olmayip butunlesik bir hidrolik ag olarak tasarlanmistir:

• Kaynak toplama: Suyun Lamos Nehri (Limonlu) yonundeki daglik kaynaklardan toplanmasi
• Tunel sistemi: Ana kayaya oyulmus su tunelleri araciligiyla iletim
• Hendek hatlari: Acik hava hendekleriyle yamaclarda su tasimasi
• Su kemeri: Seytan Deresi bogazini asan iki katli kemer koprusu
• Nymphaeum dagitimi: Su kemerinden gelen suyun halka dagitildigi anitsal cesme
• Koruma kuleleri: Su kemerinin stratejik noktalarinda insa edilen gozetleme yapilari

Bu butunlesik sistem, Toros daglarindaki su kaynaklarini kentsel dagitim noktasina ulastiran kapsamli bir muhendislik programini temsil etmektedir. Septimius Severus donemindeki yatirim, yalnizca su kemerinin insasiyla sinirli kalmamis, tum hidrolik agin iyilestirilmesini kapsamistir.

Mersin Universitesi ekibinin su sistemi analizi, tunellerin, hendeklerin ve su kemerinin nasil tek bir butunlesik ag olusturdugunu ortaya koyan ayrintili calismalari icermektedir.

Kaynaklar ve Ileri Okuma

• Vikipedi -- Olba (antik kent)
• Wikipedia -- Olba Su Kemeri
• Turkish Archaeological News -- Olba Alan Profili
• Artichaeology -- Olba / Diocaesarea Antik Kenti
• Livius -- Olba-Diocaesarea
• Slow Travel Guide -- Olba Antik Alani
• Anatolian Archaeology -- Olba'da 1.800 Yillik Kadin Heykeli ve Friz Parcalari Kesfedildi
• Following Hadrian Photography -- Olba-Diocaesarea
• JAHA -- Olba Nymphaeum'u ve Sikkeleri Degerlendirmesi
• Mersin Il Kultur ve Turizm Mudurlugu -- Resmi alan belgeleri