Metropolis Antik Kenti (Torbalı, İzmir)
Metropolis Antik Kenti, İzmir’in Torbalı ilçesinde, Yeniköy ve Özbey mahalleleri arasında, Torbalı Ovası’na hâkim yaklaşık 140 m rakımlı bir tepe ve yamaçlarına kurulmuş bir İon kentidir. İzmir merkezin yaklaşık 40–45 km güneydoğusunda, Efes’in ise yaklaşık 30 km kuzeydoğusunda yer alır. Antik kent, Küçük Menderes (Kaystros) havzasını ve onu Ege Denizi’ne bağlayan yolları kontrol eden konumuyla, iç bölge ile kıyı arasındaki ulaşımın kilit noktalarından birini oluşturur.
(Kaynak: İzmir İl Kültür ve Turizm Md. – Metropolis Kazısı / Torbalı
Kültür Portalı – Metropolis Örenyeri – İzmir
Metropolis Kazı Başkanlığı – Kentin Kısa Tarihçesi)
“Metropolis” adı, “Ana Tanrıça Kenti” anlamına gelir ve kentin adını, yakın çevredeki Gallesion Dağı’nda (Alaman Dağı) tapınım gören yerel bir ana tanrıça kültünden, yani Meter Gallesia / Metagallezya’dan aldığı kabul edilir. Uyuzdere mevkiindeki Ana Tanrıça kült mağarasından ele geçen heykelcikler ve adaklar, bu kültün gücünü ortaya koyar. Kentteki en erken arkeolojik buluntular Geç Geometrik Dönem’e (MÖ 8. yy sonu – 7. yy başı) tarihlenmekle birlikte, teraslar, caddeler ve anıtsal yapılarıyla planlı kent dokusunun MÖ 3. yüzyılda oluştuğu anlaşılmaktadır. Yakındaki Bademgediği Tepe yerleşimi ise bölgedeki iskânın Neolitik Çağ’dan Geç Tunç Çağı’na kadar uzanan çok daha eski bir geçmişe sahip olduğunu; Hitit kaynaklarında burasının muhtemel adının Puranda olduğunu gösterir.
(Kaynak: Kültür Portalı – Metropolis Örenyeri
Metropolis – Tarihçe
Vikipedi – Metropolis (antik kent))
Metropolis’te kazı ve araştırma çalışmaları ilk kez 1989 yılında Prof. Dr. Recep Meriç başkanlığında, Efes Müzesi ile birlikte Uyuzdere Ana Tanrıça Kült Mağarası’nda başlatılmış; daha sonra kent yerleşimine yayılmış ve günümüze kadar kesintisiz devam etmiştir. 2006 yılından itibaren kazı başkanlığını Prof. Dr. Serdar Aybek üstlenmiştir. 2014’te Metropolis, örenyeri statüsüyle ziyarete açılmış; tiyatro, hamamlar, stoalar, mozaikli salonlar ve gezi güzergâhını takip eden merdivenli sokak dokusu ziyaretçilere sunulmuştur.
(Kaynak: İzmir İl Kültür ve Turizm Md. – Metropolis Kazısı / Torbalı
Metropolis Resmî Sitesi – Kazılar)
Kentte bugün görülebilen başlıca yapılar arasında, Hellenistik dönemde inşa edilip Roma döneminde mermer kaplamalarla yenilenen tiyatro (yaklaşık 4.000–8.000 kişilik), oturma basamaklarının üstünde yer alan bouleuterion (meclis binası), stoa ve teraslı mozaikli salonlar, Roma hamamı–palaestra kompleksi, hamam–gymnasium, kenti boydan boya geçen merdivenli caddeler, sarnıçlar ve akropolis surları sayılabilir. Tiyatro sahne binasının önündeki mermer onursal koltukta yer alan kartal başlı-aslan gövdeli griffon kabartması kentin simgelerinden biridir; Sağlık Tanrısı Asklepios ve Sağlık Tanrıçası Hygieia heykelleriyle birlikte önemli buluntular, bugün İzmir Arkeoloji Müzesi’nde sergilenmektedir. Son yıllarda ortaya çıkarılan Roma dönemi agorası ile geniş su yapıları ve sarnıçlar, Metropolis’in bölgesel ölçekte önemli bir ticaret, kült ve su yönetimi merkezi olduğunu göstermektedir.
(Kaynak: Kültür Portalı – Metropolis Örenyeri
İzmir Metropolis Örenyeri – Turkish Museums
Daily Sabah – “Ancient city of Metropolis in Turkey’s Izmir ready for further excavation”
Anatolian Archaeology – “1800-Year-Old Roman Agora Unearthed in the Ancient City of Metropolis”)