Göbeklitepe – Şanlıurfa, Türkiye

Göbeklitepe – Şanlıurfa, Türkiye

Göbeklitepe, Şanlıurfa yakınında, çömlek öncesi Neolitik döneme (yak. MÖ 9600–8200) tarihlenen bir ritüel merkezidir. 5,5 m’ye varan T biçimli monolitik dikilitaşlarla çevrili dairesel/oval yapılar, tilki, yılan, kuş, domuz vb. kabartmalar ve soyut semboller taşır. Ana enclosur’larda yerleşim mimarisi yoktur; hareketli grupların toplandığı özel törensel/şölen alanları olarak yorumlanır. Doldurulmuş katmanlar, kullanım sonrası kasıtlı gömüye işaret eder.

Önemi:

• Bilinen en erken anıtsal ritüel mimarilerden; avcı-toplayıcı toplumsal örgütlenmeye dair görüşleri değiştirir.
• Zengin hayvan kemikleri, sıvalı zeminler ve taş kaplar, örgütlü şölen ve ritüele işaret eder.
• UNESCO Dünya Mirası (2018): Neolitik araştırmalarına evrensel katkısı nedeniyle listelidir.

Kaynaklar

• UNESCO – https://whc.unesco.org/en/list/1572
• Vikipedi – https://en.wikipedia.org/wiki/Göbekli_Tepe
• Alman Arkeoloji Enstitüsü (DAI) – Göbekli Tepe Projesi