Blaundos (Blaundus) Antik Kenti – Ulubey, Uşak
Uşak'ın Ulubey ilçesinde, derin Ulubey Kanyonu tarafından oyulmuş yarımada benzeri bir plato üzerinde dramatik bir şekilde konumlanan Blaundos (veya Blaundus) Antik Kenti, Hellenistik ve Roma şehir planlamasının çarpıcı bir kanıtıdır. Sarp kayalıklarla çevrili stratejik konumu, ona doğal bir savunma sağlamış ve yüzyıllar boyunca önemli bir askeri ve sivil merkez haline getirmiştir.
Tarihçe: Makedon Kolonisinden Roma Metropolüne
Blaundos, Hellenistik dönemde, muhtemelen Büyük İskender'in Anadolu seferlerini takiben Makedon askerleri tarafından kurulmuştur. Ege kıyıları ile İç Anadolu arasındaki önemli güzergahları kontrol eden bir askeri garnizon olarak hizmet vermiştir. Adının daha eski, Luvi kökenli olabileceği düşünülse de, kent asıl zenginliğini MÖ 133'te başlayan Roma egemenliği altında yaşamıştır. Romalılar, garnizonu büyük kamu binaları, tapınaklar, sütunlu caddeler ve su kemerleri ile donatarak hareketli bir şehre dönüştürmüştür. Şehir, Bizans döneminde önemli bir piskoposluk merkezi olmuş, 12. yüzyıldan sonra ise yavaş yavaş terk edilmiştir.
Önemli Arkeolojik Kalıntılar ve Keşifler
2018'den beri devam eden kazılar, şehrin zengin geçmişini gün yüzüne çıkarmaya devam etmektedir. Ziyaretçiler ve tarih meraklıları için Blaundos, keşfedilecek çok sayıda yapı sunmaktadır:
- Şehir Kapısı ve Surlar: Hellenistik döneme tarihlenen iyi korunmuş kemerli bir kapı, şehrin en yüksek noktasında girişi işaretler. Bir zamanlar platoyu çevreleyen geniş şehir surlarının izleri hala görülebilmektedir.
- Tapınaklar ve Kamusal Alanlar: Şehir birkaç önemli tapınağa ev sahipliği yapmıştır. Şehir kapısının yakınında bir kuzey tapınağı bulunurken, Demeter Tapınağı olarak tanımlanan bir diğeri klasik İyon mimarisini sergilemektedir. Sütunlu bir ana caddenin, bir bazilikanın ve diğer idari binaların kalıntıları, şehrin eski sivil ihtişamına işaret eder.
- Roma Stadyumu: MS 1. yüzyılda inşa edilen dikkat çekici Roma dönemi stadyumu, şehrin girişinde benzersiz bir şekilde konumlanmış olup kanyona doğru nefes kesici manzaralar sunmaktadır. Planı, basamaklı girişi ve istinat duvarları giderek gün yüzüne çıkarılmaktadır.
- Su Kemerleri: Dokuz restore edilmiş Roma su kemerini içeren sofistike bir su sistemi, şehre 8 kilometre uzaklıktaki bir kaynaktan su sağlayarak zamanın ileri mühendisliğini gözler önüne sermektedir.
- Tiyatro: Şehir surlarının dışında, Greko-Romen şehir tasarımının ortak bir özelliği olan doğal bir yamaca inşa edilmiş bir tiyatronun kalıntıları bulunmaktadır.
- Nekropol: Blaundos, Anadolu'nun bilinen en büyük kaya mezarlığı olan geniş nekropolü ile ünlüdür. Yüzlerce kaya oyma oda mezarı, kanyonun yamaçlarına oyulmuştur; birçoğu ev benzeri cephelere ve karmaşık iç tasarımlara sahiptir ve şehrin seçkinlerinin cenaze törenlerine eşsiz bir bakış sunar.
Blaundos, antik Lidya ve Frigya sınır bölgelerindeki kırsal, müstahkem bir şehrin yaşamına eşsiz bir pencere açmaktadır. Dramatik konumu ve iyi korunmuş Roma mimarisi, onu antik tarih ve arkeoloji ile ilgilenen herkes için mutlaka görülmesi gereken bir yer haline getirmektedir.
Kaynaklar:
- Wikipedia – https://en.wikipedia.org/wiki/Blaundus
- Arkeonews – https://arkeonews.net/the-stadium-of-the-ancient-city-of-blaundos-is-being-unearthed/
- Turkish Archaeological News - https://turkisharchaeonews.net/
- History Hit - https://www.historyhit.com/locations/blaundus/